Thành cổ Vinh, tọa lạc ngay trung tâm thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An, là một trong những di tích kiến trúc quân sự quan trọng của Việt Nam thời kỳ Pháp thuộc. Với chiều dài tường thành hơn 4km, hệ thống hào nước và các pháo đài, thành cổ Vinh có gì tham quan luôn là câu hỏi của du khách khi đặt chân đến xứ Nghệ. Nơi đây không chỉ lưu giữ dấu ấn lịch sử hào hùng, mà còn là không gian xanh, điểm check-in yên bình giữa lòng phố thị. Bài viết này sẽ tổng hợp chi tiết tất cả những gì bạn cần biết trước khi ghé thăm thành cổ Vinh.
Thành cổ Vinh (hay còn gọi là thành Vinh, thành Nghệ An) là một công trình quân sự do thực dân Pháp xây dựng từ năm 1848 đến 1851 dưới thời vua Tự Đức. Thành được bố trí theo mô hình Vauban – kiến trúc phòng thủ tiên tiến của châu Âu thế kỷ 19. Sau khi hoàn thành, đây là căn cứ quân sự quan trọng bậc nhất của Pháp tại Bắc Trung Kỳ. Trải qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, thành cổ đã chịu nhiều thiệt hại, nhưng phần lớn tường thành, cổng hào, hầm chỉ huy vẫn còn nguyên vẹn. Năm 2017, Bộ Văn hóa – Thể thao và Du lịch xếp hạng Thành cổ Vinh là di tích quốc gia. Ngày nay, khu vực thành cổ được cải tạo thành công viên văn hóa, mở cửa miễn phí phục vụ người dân và du khách. Vậy chính xác thành cổ Vinh có gì tham quan?
Thành cổ Vinh được khởi công năm 1848 dưới triều vua Tự Đức. Lúc bấy giờ, triều đình nhà Nguyễn xây dựng thành này nhằm kiểm soát vùng đất phía bắc Nghệ An, đồng thời đối phó với các cuộc nổi dậy trong nước. Tuy nhiên, sau khi Pháp xâm lược Việt Nam, thành nhanh chóng rơi vào tay quân Pháp và được họ củng cố, mở rộng thành một cứ điểm quân sự lợi hại.
Vai trò trong kháng chiến
Thời kỳ chống Pháp: Thành cổ Vinh từng là nơi đóng quân của lính viễn chinh Pháp, đồng thời là nhà tù giam giữ các chiến sĩ cách mạng.
Thời kỳ chống Mỹ: Thành trở thành hầm tránh bom, trạm chỉ huy của quân đội Việt Nam. Nhiều trận đánh ác liệt đã diễn ra tại khu vực này.
Hiện đại: Sau năm 1975, thành cổ được bảo tồn và trở thành điểm tham quan lịch sử, công viên văn hóa cho cộng đồng.
Giá trị lịch sử – văn hóa
Thành cổ Vinh là minh chứng cho nghệ thuật xây dựng thành lũy thế kỷ 19, kết hợp giữa kỹ thuật quân sự phương Tây và kiến trúc truyền thống Việt Nam. Nơi đây cũng là niềm tự hào của người dân xứ Nghệ, ghi dấu những thăng trầm lịch sử hơn 170 năm. Mỗi viên gạch, mỗi đoạn tường thành đều thấm đẫm ký ức chiến tranh và hòa bình.
Kiến trúc của thành cổ Vinh – Đặc điểm nổi bật
Quy mô tổng thể
Thành cổ Vinh có hình chữ nhật, với chiều dài khoảng 1,2km, chiều rộng khoảng 0,6km, tổng chu vi hơn 4km. Thành được xây bằng gạch vồ và đá ong, cao trung bình từ 5m đến 6m. Phía ngoài thành có hào nước sâu 2m, rộng chừng 15m. Hệ thống cổng chính gồm bốn cổng Đông, Tây, Nam, Bắc, mỗi cổng đều có vọng lâu canh gác. Hiện nay, cổng Tây và cổng Bắc vẫn giữ được trạng thái tương đối nguyên vẹn.
Các công trình bên trong thành
Hầm chỉ huy: Được xây dựng kiên cố bằng bê tông cốt thép, dùng làm nơi tác chiến và trú ẩn.
Kho đạn – kho lương: Những nhà kho nhỏ nằm rải rác theo các bức tường thành.
Hào nước và cầu: Hào được nối liền với sông Vinh, tạo thành tuyến phòng thủ tự nhiên. Cầu gỗ bắc qua hào nay đã được thay thế bằng cầu bê tông.
Đài quan sát: Các điểm cao trên thành cho phép quan sát toàn bộ vùng xung quanh.
Khu vực sân trong: Không gian rộng khoảng 30ha, hiện là quảng trường, vườn hoa và khu vui chơi.
Qua bảng so sánh có thể thấy, dù không còn nguyên vẹn như thành Quảng Trị, nhưng thành cổ Vinh có lợi thế là nằm ngay trung tâm thành phố, dễ tiếp cận và hoàn toàn miễn phí. Đây cũng là điểm khác biệt khiến thành cổ Vinh có gì tham quan trở nên hấp dẫn đối với du khách ở mọi lứa tuổi.
Thành cổ Vinh có gì tham quan – Các điểm nhấn chính
1. Công viên thành cổ Vinh – Không gian xanh giữa lòng phố
Khu vực sân trong thành cổ được quy hoạch thành công viên cây xanh, có hồ nước nhỏ, ghế đá, lối đi lát gạch. Đây là nơi người dân đến tập thể dục, hóng mát vào buổi sáng và chiều tối. Vào cuối tuần, công viên tổ chức các hoạt động văn hóa, chợ quê, biểu diễn dân ca ví dặm. Du khách có thể tản bộ dưới những tán cây cổ thụ, ngắm nhìn tường thành rêu phong và cảm nhận nhịp sống chậm rãi của người Vinh.
Cổng Tây (cổng chính) là điểm check-in số một tại thành cổ Vinh. Cổng được xây bằng gạch vồ, vòm cuốn bán nguyệt, hai bên là trụ canh. Trên vọng lâu còn lưu giữ những lỗ châu mai, ô thoáng. Đứng từ cổng Tây,
Công viên thành cổ mở cửa tự do từ 6h sáng đến 22h tối hàng ngày. Khu hầm chỉ huy mở cửa từ 7h30 đến 17h30 (nghỉ trưa 11h-13h30).
Có mất phí tham quan thành cổ Vinh không?
Hoàn toàn miễn phí. Du khách không phải mua vé vào cổng. Các dịch vụ thuê xe đạp, thuyền thúng có phí riêng nhưng rất thấp.
Thành cổ Vinh có gì tham quan cho trẻ em?
Trẻ em có thể chơi tại khu vui chơi trong công viên (xích đu, cầu trượt), đạp xe, cho cá ăn ở hồ nước. Không gian rộng rãi, an toàn.
Địa chỉ chính xác của thành cổ Vinh?
Thành cổ Vinh nằm ở số 1 đường Nguyễn Thị Minh Khai, phường Lê Lợi, thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An. Cách quảng trường Hồ Chí Minh khoảng 5 phút đi bộ.
Có hướng dẫn viên miễn phí tại thành cổ Vinh không?
Có đội tình nguyện viên và hướng dẫn viên của ban quản lý di tích vào các ngày cuối tuần. Nếu đi theo đoàn trên 10 người, nên liên hệ trước với Sở Văn hóa Thể thao Nghệ An để được hỗ trợ thuyết minh.
Thành cổ Vinh có gần các địa danh du lịch khác không?
Rất thuận tiện. Từ thành cổ, bạn có thể đi bộ đến nhà thờ lớn Vinh, chợ Vinh, bảo tàng Nghệ An, quảng trường Hồ Chí Minh. Cách làng sen Kim Liên (quê Bác Hồ) khoảng 15km, đi taxi hoặc xe buýt.
Kết luận
Thành cổ Vinh là một điểm đến lịch sử độc đáo, kết hợp giữa kiến trúc quân sự cổ điển và không gian văn hóa cộng đồng hiện đại. Với câu hỏi thành cổ Vinh có gì tham quan, du khách sẽ tìm thấy câu trả lời qua những bức tường rêu phong, hào nước trong xanh, hầm chỉ huy bí ẩn và bầu không khí yên bình của công viên trung tâm. Dù không còn nguyên vẹn như thời vàng son, di tích này vẫn xứng đáng là điểm dừng chân không thể bỏ qua trong hành trình khám phá thành phố Vinh và xứ Nghệ. Hãy dành ra một buổi chiều tản bộ dưới những tán cây cổ thụ, lắng nghe gió thổi qua hào nước và cảm nhận lịch sử đang thì thầm bên tai. Đó sẽ là một trải nghiệm đáng nhớ mà không tốn kém.
