Đình Bình Hòa tọa lạc tại xã Bình Hòa, huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương, là một trong những ngôi đình cổ tiêu biểu của vùng đồng bằng Bắc Bộ. Công trình này không chỉ là nơi thờ tự mà còn là chứng nhân của nhiều biến cố lịch sử, lưu giữ những giá trị văn hóa, kiến trúc và tâm linh quý báu. Với niên đại hàng trăm năm, đình Bình Hòa thu hút du khách bởi vẻ đẹp cổ kính, những đường nét chạm khắc tinh xảo và không gian linh thiêng.
Đình Bình Hòa thuộc thôn Đông, xã Bình Hòa, huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương. Ngôi đình nằm trên một khu đất cao ráo, thoáng đãng, phía trước là hồ nước rộng, xung quanh là cây cổ thụ xanh tốt. Không gian yên bình, tĩnh lặng tạo cảm giác thư thái cho người đến chiêm bái. Cách trung tâm thành phố Hải Dương khoảng 30 km, du khách có thể dễ dàng di chuyển bằng xe máy hoặc ô tô.
Đình Bình Hòa được khởi dựng vào thế kỷ 17, trải qua nhiều lần trùng tu nhưng vẫn giữ được kiến trúc nguyên gốc. Nơi đây thờ Thành hoàng làng là Lưỡng quốc Trạng nguyên Mạc Đĩnh Chi – danh nhân văn hóa lỗi lạc thời Trần. Tương truyền, sau khi đi sứ phương Bắc và lập công lớn, Mạc Đĩnh Chi được phong làm phúc thần, nhân dân lập đình thờ phụng. Qua các cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, đình Bình Hòa từng là nơi hội họp, cất giấu tài liệu cách mạng, góp phần vào sự nghiệp giải phóng dân tộc. Năm 1990, đình được Bộ Văn hóa Thông tin xếp hạng là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia.
Kiến trúc đình Bình Hòa – Vẻ đẹp của nghệ thuật chạm khắc cổ truyền
Bố cục tổng thể và các hạng mục chính
Đình Bình Hòa được xây dựng theo kiểu “chữ đinh” truyền thống, bao gồm các hạng mục: Nghi môn, sân đình, Đại bái, Hậu cung. Nghi môn được làm bằng gỗ lim vững chắc, có mái lợp ngói mũi hài cổ. Qua sân gạch rộng là tòa Đại bái với ba gian hai chái, mái cong vút hình thuyền, đầu đao uy nghi. Hậu cung nằm phía sau, là nơi đặt ban thờ Thành hoàng và các bài vị. Mỗi bộ phận đều có sự liên kết hài hòa, tạo nên một tổng thể trang nghiêm, bề thế.
Chi tiết chạm khắc gỗ độc đáo
Điểm nhấn của đình Bình Hòa chính là hệ thống chạm khắc gỗ tinh xảo trên các cấu kiện như cốn, xà, bảy hiên. Các đề tài trang trí phong phú, bao gồm “tứ linh” (long, ly, quy, phượng), “tứ quý” (tùng, cúc, trúc, mai) và những cảnh sinh hoạt dân gian như đánh cờ, uống rượu, múa hát. Kỹ thuật chạm khắc nổi, chạm lộng và chạm kênh bong được thể hiện điêu luyện, cho thấy tài năng của các nghệ nhân xưa. Những mảng chạm có độ sâu, tạo hình uyển chuyển, có giá trị nghệ thuật cao, là nguồn tư liệu quý cho nghiên cứu mỹ thuật cổ truyền Việt Nam.
Gỗ lim, mái ngói mũi hài, trụ biểu có đắp câu đối chữ Hán
Đại bái
Ba gian hai chái, mái cong, hệ thống cột gỗ lớn, sàn lát gạch Bát Tràng
Hậu cung
Nơi thờ chính, có khám thờ sơn son thếp vàng, bài vị Thành hoàng
Chạm khắc
Chủ đề tứ linh, tứ quý, sinh hoạt dân gian; kỹ thuật chạm nổi, chạm lộng
Lễ hội đình Bình Hòa – Nét sinh hoạt văn hóa tâm linh đặc sắc
Thời gian và nghi thức chính
Hằng năm, vào ngày 10 tháng Giêng âm lịch, nhân dân địa phương tổ chức lễ hội đình Bình Hòa để tưởng nhớ công đức của Thành hoàng Mạc Đĩnh Chi. Phần lễ diễn ra trang trọng với nghi thức rước kiệu, dâng hương, đọc văn khấn. Phần hội có nhiều trò chơi dân gian hấp dẫn như đấu vật, chọi gà, kéo co, cờ người và hát chèo. Lễ hội thu hút đông đảo người dân trong vùng và du khách thập phương tham dự, tạo không khí náo nhiệt, gắn kết cộng đồng.
Giá trị bảo tồn và phát triển
Lễ hội đình Bình Hòa không chỉ là dịp để bày tỏ lòng biết ơn với tiền nhân mà còn góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, tinh thần hiếu học. Trong những năm gần đây, chính quyền địa phương đã đầu tư phục dựng và quảng bá lễ hội, kết hợp với phát triển du lịch tâm linh. Nhờ đó, di tích ngày càng được nhiều người biết đến, trở thành điểm đến hấp dẫn trên bản đồ du lịch Hải Dương.
So sánh đình Bình Hòa với một số đình cổ khác ở Bắc Bộ
Khác với đình Đình Bảng (Bắc Ninh) có quy mô lớn với 7 gian, đình Bình Hòa nhỏ hơn nhưng vẫn mang đầy đủ đặc trưng kiến trúc thời Hậu Lê. So với đình Tây Đằng (Hà Nội) nổi tiếng với những bức chạm dân gian và kiểu “chữ nhị”, thì đình Bình Hòa thiên về sự cân đối, trang trọng. Riêng về giá trị lịch sử gắn với danh nhân Mạc Đĩnh Chi, đình Bình Hòa có lợi thế riêng, tạo nên thương hiệu di sản độc đáo.
Trang phục nên lịch sự, kín đáo, phù hợp khi vào nơi thờ tự.
Giữ gìn vệ sinh chung, không xả rác bừa bãi trong khuôn viên.
Không tự ý trèo lên các cấu kiện gỗ cổ để tránh hư hỏng.
Hỏi ý kiến ban quản lý nếu muốn chụp ảnh hoặc quay phim chi tiết.
Tham quan vào dịp lễ hội (tháng Giêng) sẽ được trải nghiệm không khí sôi động.
Các câu hỏi thường gặp về đình Bình Hòa
Đình Bình Hòa thờ ai?
Đình thờ Thành hoàng làng là Lưỡng quốc Trạng nguyên Mạc Đĩnh Chi – vị quan tài ba, nhà ngoại giao xuất sắc thời nhà Trần.
Đình Bình Hòa có phải di tích cấp quốc gia không?
Đúng vậy, đình được xếp hạng di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia từ năm 1990.
Lễ hội đình Bình Hòa diễn ra vào ngày nào?
Lễ hội chính được tổ chức vào ngày 10 tháng Giêng âm lịch hằng năm.
Có mất phí tham quan đình Bình Hòa không?
Hiện tại du khách có thể vào tham quan miễn phí. Nếu có nhu cầu hướng dẫn viên hoặc lưu trú, cần liên hệ trước với ban quản lý di tích.
Ngoài đình Bình Hòa, gần đó còn di tích nào nổi tiếng?
Du khách có thể kết hợp tham quan chùa Côn Sơn, chùa Kiếp Bạc, đền thờ Chu Văn An và các di tích khác thuộc quần thể Côn Sơn – Kiếp Bạc.
Hướng dẫn di chuyển đến đình Bình Hòa
Từ trung tâm thành phố Hải Dương, du khách đi theo đường 391B hướng về huyện Bình Giang. Đến thị trấn Bình Giang, rẽ vào đường liên xã đi thêm khoảng 5 km là tới đình. Có thể dùng Google Maps với tọa độ (20°47’17.3″N 106°12’34.9″E) để định vị chính xác. Phương tiện phổ biến là xe máy hoặc ô tô riêng. Xe bus tuyến Hải Dương – Bình Giang cũng hoạt động, nhưng cần đi bộ thêm đoạn ngắn.
Giá trị văn hóa và tiềm năng du lịch của đình Bình Hòa
Đình Bình Hòa là minh chứng sống động cho lịch sử, văn hóa và nghệ thuật kiến trúc của vùng đất Hải Dương. Với những giá trị độc đáo, di tích đang được các cấp chính quyền và người dân gìn giữ, phát huy. Việc kết hợp bảo tồn với phát triển du lịch tâm linh, sinh thái sẽ giúp đình Bình Hòa ngày càng trở nên hấp dẫn, góp phần quảng bá hình ảnh quê hương tới bạn bè trong nước và quốc tế.
Đến thăm đình Bình Hòa, du khách không chỉ chiêm ngưỡng kiến trúc cổ kính, tìm hiểu về cuộc đời và sự nghiệp của Mạc Đĩnh Chi mà còn cảm nhận được không khí thanh bình của làng quê Bắc Bộ. Đây thực sự là điểm đến lý tưởng cho những ai yêu thích di sản văn hóa dân tộc.
