Chùa Phước Lâm là một trong những ngôi chùa cổ nhất tại Hội An, tỉnh Quảng Nam, mang đậm dấu ấn lịch sử và kiến trúc Phật giáo thế kỷ 17. Tọa lạc tại số 70 đường Nguyễn Thị Minh Khai, chùa Phước Lâm không chỉ là nơi tu hành của các tăng ni, Phật tử mà còn là điểm tham quan văn hóa tâm linh thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước. Với tuổi đời hơn 300 năm, ngôi chùa này đã chứng kiến biết bao thăng trầm của đô thị cổ và vẫn giữ được vẻ đẹp trầm mặc, uy nghiêm.
Chùa Phước Lâm còn được biết đến với tên gọi chùa Mới, nhưng thực chất đây là một ngôi chùa cổ kính thuộc hệ phái Bắc tông. Chùa được xây dựng vào khoảng cuối thế kỷ 17, đầu thế kỷ 18, dưới thời chúa Nguyễn Phúc Chu. Ban đầu, chùa chỉ là một am nhỏ, sau được trùng tu và mở rộng nhiều lần. Chùa Phước Lâm là một công trình kiến trúc gỗ tiêu biểu, kết hợp hài hòa giữa phong cách Việt Nam và ảnh hưởng của kiến trúc Trung Hoa. Nơi đây hiện còn lưu giữ nhiều hiện vật quý giá như tượng Phật, hoành phi, câu đối cổ và đặc biệt là chiếc khánh đá có niên đại từ thời vua Cảnh Hưng (1740-1786).
Địa chỉ: 70 Nguyễn Thị Minh Khai, Phường Minh An, Hội An, Quảng Nam.
Giờ mở cửa: 6h00 – 17h30 hàng ngày.
Giá vé: Miễn phí tham quan (đóng góp tùy tâm).
Diện tích: Khoảng 1.500 m².
Lịch sử hình thành và phát triển của chùa Phước Lâm
Nguồn gốc và những thế kỷ đầu
Chùa Phước Lâm được khởi dựng bởi Thiền sư Minh Hải – một cao tăng người Trung Hoa đã sang Việt Nam hoằng pháp. Theo các tài liệu lịch sử, vào năm 1695, chúa Nguyễn Phúc Chu đã mời Thiền sư Minh Hải về trụ trì tại chùa Hải Tạng (nay thuộc Đà Nẵng) và sau đó xây dựng chùa Phước Lâm tại Hội An. Tên chùa “Phước Lâm” có nghĩa là “rừng phước đức”, thể hiện mong muốn đem lại sự an lành cho chúng sinh. Trong suốt thế kỷ 18-19, chùa đã trải qua nhiều lần trùng tu dưới thời các vị trụ trì như Thiền sư Nhất Trí, Hòa thượng Phước Hải.
Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, chùa Phước Lâm từng là cơ sở bí mật cách mạng của các chiến sĩ. Nhiều tăng ni, Phật tử đã tham gia phong trào yêu nước, góp phần bảo vệ thành phố. Đặc biệt, vào năm 1968, chùa bị hư hại nặng do bom đạn nhưng sau đó đã được trùng tu khang trang. Năm 1989, chùa Phước Lâm được Bộ Văn hóa – Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) xếp hạng là Di tích Lịch sử – Văn hóa cấp Quốc gia.
Kiến trúc độc đáo của chùa Phước Lâm
Kiến trúc chùa Phước Lâm mang đậm nét truyền thống của chùa cổ miền Trung. Tổng thể chùa được xây theo kiểu “nội công ngoại quốc”, với các dãy nhà nối tiếp nhau tạo thành hình chữ “Công” (工) hoặc chữ “Đinh” (丁). Chùa có cổng tam quan, sân trước, chính điện, nhà tổ, nhà khách và vườn tháp.
Cổng tam quan và sân chùa
Cổng tam quan được xây dựng bằng gạch, hai bên có trụ biểu và mái ngói âm dương. Trên cổng có ba chữ “Phước Lâm Tự” (福林寺) được chạm khắc tinh tế. Qua cổng là sân gạch rộng, nơi đặt bức tượng Quan Âm Bồ Tát bằng đá trắng cao 2m. Sân chùa thường xanh mát bởi những cây cổ thụ như cây sứ, cây thị, cây đa – nhiều cây đã có tuổi thọ hàng trăm năm.
Chính điện và các pho tượng
Chính điện chùa Phước Lâm thờ Phật Thích Ca Mâu Ni, các vị Bồ Tát như Văn Thù, Phổ Hiền, và các vị La Hán. Tượng Phật được tạc bằng gỗ mít, sơn son thếp vàng, có niên đại từ thế kỷ 18-19. Đặc biệt, chùa còn giữ một pho tượng Phật A Di Đà bằng đồng cao 1,2m, nặng khoảng 200kg, được đúc từ thời Minh Mạng (1820-1840). Hệ thống hoành phi, câu đối trong chính điện đều là cổ vật, nhiều tấm được chạm trổ tinh xảo, ghi lại công đức của các vị trụ trì và tín chủ.
Phía sau chính điện là nhà tổ, nơi thờ các vị sư tổ đã có công xây dựng và phát triển chùa. Đây cũng là nơi lưu giữ bộ kinh sách cổ và các pháp khí quý. Vườn tháp nằm cạnh nhà tổ, có 4 ngôi tháp cổ bằng gạch, trong đó có tháp của Thiền sư Minh Hải và các hòa thượng trụ trì đời sau. Các tháp đều được xây dựng theo phong cách Việt Nam, có mái cong và trang trí hoa văn hình rồng, hoa sen.
Các hiện vật quý giá tại chùa Phước Lâm
Hiện vật
Chất liệu
Niên đại
Đặc điểm nổi bật
Khánh đá
Đá xanh
Thế kỷ 18 (Cảnh Hưng)
Mặt trước khắc chữ Hán, mặt sau khắc chữ Nôm, là một trong những khánh đá cổ nhất miền Trung.
Tượng Phật A Di Đà
Đồng
Thời Minh Mạng
Cao 1,2m, tư thế ngồi thiền, hoa văn tinh xảo.
Đại hồng chung
Đồng
Năm 1828
Chuông cao 1,5m, đường kính 0,8m, có khắc minh văn cầu quốc thái dân an.
Bộ tượng Thập Bát La Hán
Gỗ mít
Cuối thế kỷ 18
18 pho tượng cao 0,6m, diện mạo sống động, thể hiện các trạng thái thiền định khác nhau.
Hoành phi “Phước Lâm Tự”
Gỗ sơn son
Đầu thế kỷ 19
Khắc chữ Hán mạ vàng, do Tiến sĩ Phạm Trọng Hiển tặng.
Ý nghĩa văn hóa và tâm linh của chùa Phước Lâm
Chùa Phước Lâm không chỉ là nơi thờ tự Phật giáo mà còn là trung tâm sinh hoạt văn hóa của cộng đồng. Hàng năm, chùa tổ chức nhiều lễ hội Phật giáo như Lễ Phật Đản (15-4 âm lịch), Lễ Vu Lan (15-7 âm lịch), và các khóa tu mùa hè cho thanh thiếu niên. Đối với người dân Hội An, chùa Phước Lâm còn là nơi để họ tìm về sự bình yên sau những giờ phút bon chen nơi phố thị. Chùa thường xuyên tổ chức các hoạt động từ thiện như phát cơm chay, tặng quà cho người nghèo, giúp đỡ những hoàn cảnh khó khăn trong vùng.
Hướng dẫn tham quan chùa Phước Lâm chi tiết
Thời điểm lý tưởng để ghé thăm
Chùa Phước Lâm mở cửa quanh năm từ sáng sớm đến chiều tối. Tuy nhiên, để cảm nhận trọn vẹn không gian thanh tịnh, bạn nên đến vào các ngày trong tuần, tránh cuối tuần khi lượng du khách đông. Sáng sớm (6h-8h) hoặc xế chiều (16h-17h) là thời điểm lý tưởng, khi ánh nắng nhẹ nhàng chiếu qua mái ngói rêu phong. Mùa xuân (tháng 1-3) và mùa thu (tháng 8-10) ở Hội An có thời tiết mát mẻ, rất thích hợp cho chuyến tham quan tâm linh.
Khi vào chùa, du khách cần ăn mặc lịch sự, kín đáo (không mặc quần short, váy ngắn, áo dây). Cần đi nhẹ nhàng, nói khẽ, không chụp ảnh flash ở khu vực thờ tự và không tự ý sờ vào các hiện vật. Nếu muốn thắp hương, bạn nên sử dụng hương vòng hoặc hương que dài và cắm vào bát hương ở sân chùa, không cắm trong chính điện để tránh khói hương gây đen tượng Phật.
Các điểm tham quan lân cận
Sau khi tham quan chùa Phước Lâm,
Chùa Phước Lâm hoàn toàn miễn phí vé tham quan. Du khách có thể tự do vào cửa, tuy nhiên nếu muốn ủng hộ công đức,
Chùa mở cửa tất cả các ngày trong tuần, bao gồm cả thứ Bảy và Chủ nhật. Giờ mở cửa là 6h00 đến 17h30, không có ngày nghỉ lễ.
Có thể mua sắm đồ lưu niệm tại chùa không?
Trong khuôn viên chùa có một quầy bán sách Phật giáo, tượng Phật nhỏ, vòng hạt và các vật phẩm phong thủy do nhà chùa quản lý. Giá cả niêm yết rõ ràng, không mặc cả.
Chùa Phước Lâm có cho thuê hướng dẫn viên không?
Hiện tại chùa không có dịch vụ hướng dẫn viên riêng.
Chùa là công trình kiến trúc ngoài trời truyền thống, khi trời mưa vẫn có thể ghé thăm nhưng sẽ hạn chế di chuyển vào khu vực sân vườn. Mùa mưa ở Hội An thường từ tháng 9 đến tháng 12, bạn nên mang ô và mặc áo mưa.
Kết luận
Chùa Phước Lâm là một điểm đến tâm linh – lịch sử không thể bỏ qua trong hành trình khám phá phố cổ Hội An. Với bề dày lịch sử hơn 300 năm, kiến trúc cổ kính và các hiện vật quý giá, ngôi chùa này mang đến cho du khách những trải nghiệm văn hóa sâu sắc. Dù bạn là người yêu Phật giáo, đam mê kiến trúc hay chỉ đơn giản muốn tìm một không gian yên tĩnh để thư giãn, chùa Phước Lâm đều đáp ứng được. Hãy lên kế hoạch ghé thăm để cảm nhận vẻ đẹp thanh tịnh và lắng nghe những câu chuyện lịch sử đằng sau những bức tường gạch rêu phong của ngôi chùa danh tiếng này.
