Nằm ẩn mình giữa khu dân cư sầm uất của quận Bình Thạnh, TP.HCM, chùa Hưng Thiện (còn gọi là chùa Cây Quéo) là một trong những ngôi chùa cổ nhất thành phố với bề dày lịch sử hơn 250 năm. Không chỉ là nơi sinh hoạt tâm linh của Phật tử, chùa Hưng Thiện còn là di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia, lưu giữ nhiều giá trị văn hóa, lịch sử quý báu. Bài viết này đưa bạn khám phá toàn bộ thông tin về chùa Hưng Thiện từ kiến trúc, lịch sử, các hiện vật quý đến kinh nghiệm tham quan.
Chùa Hưng Thiện tọa lạc tại số 43/2 Nguyễn Văn Đậu, phường 6, quận Bình Thạnh, TP.HCM. Ngôi chùa thuộc hệ phái Bắc tông, được xây dựng vào cuối thế kỷ 18, trải qua nhiều lần trùng tu nhưng vẫn giữ được nét kiến trúc cổ xưa.
Thông tin
Chi tiết
Tên gọi
Chùa Hưng Thiện (Hưng Thiện Tự)
Địa chỉ
43/2 Nguyễn Văn Đậu, phường 6, quận Bình Thạnh, TP.HCM
Năm xây dựng
Cuối thế kỷ 18 (khoảng 1770-1780)
Di tích
Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia (năm 1997)
Chùa Hưng Thiện không chỉ phục vụ nhu cầu tu học, cầu nguyện của Phật tử địa phương mà còn là điểm đến của nhiều du khách yêu thích văn hóa cổ. Ngôi chùa nổi tiếng với kiến trúc gỗ truyền thống, hệ thống tượng Phật cổ và không gian tĩnh lặng giữa lòng thành phố.
Lịch sử hình thành chùa Hưng Thiện
Theo sử liệu, chùa Hưng Thiện được khởi dựng bởi một vị thiền sư người Việt, dưới sự bảo trợ của giới thương gia người Hoa. Ban đầu chùa có tên là Hưng Long Tự, sau đổi thành Hưng Thiện Tự. Năm 1806, chùa được Đức vua Gia Long ban biển hiệu, năm 1824 vua Minh Mạng tiếp tục sắc phong. Trải qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, chùa từng là nơi che giấu cán bộ cách mạng. Năm 1997, chùa được Bộ Văn hóa – Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia.
Các lần trùng tu quan trọng
Năm 1841: Trùng tu toàn bộ chánh điện, xây dựng thêm các công trình phụ.
Năm 1920: Sửa chữa mái, gia cố nền móng sau hậu quả của bão lụt.
Năm 2004 – 2006: Đại trùng tu với nguồn kinh phí từ ngân sách nhà nước và sự đóng góp của nhân dân.
Kiến trúc độc đáo của chùa Hưng Thiện
Kiến trúc chùa Hưng Thiện mang đậm phong cách cổ truyền Nam Bộ với sự kết hợp tinh tế giữa nghệ thuật điêu khắc gỗ và trang trí sơn thếp.
Bố cục tổng thể
Chùa Hưng Thiện được xây dựng theo kiểu chữ “Tam” (三) gồm ba gian: chánh điện, nhà tổ và nhà khách. Trước chùa có cổng tam quan với vòm cuốn và cây bồ đề cổ thụ. Sân chùa rộng rãi lát gạch tàu, hai bên là dãy hành lang dẫn vào chánh điện.
Chi tiết nội thất và điêu khắc
Bên trong chùa Hưng Thiện nổi bật với 124 pho tượng Phật, Bồ Tát và các vị thần bằng gỗ mít, gỗ sao, gỗ căm xe được chạm khắc tinh xảo từ thế kỷ 18-19. Đặc biệt, bộ tượng thập bát La Hán (18 vị La Hán) được đánh giá là một trong những kiệt tác điêu khắc gỗ Phật giáo Nam Bộ, mỗi pho tượng cao khoảng 1,2 mét với biểu cảm sống động.
Hiện vật nổi bật
Chất liệu
Niên đại
Tượng Phật Thích Ca sơ sinh
Đồng
Thế kỷ 19
Bộ tượng Thập bát La Hán
Gỗ mít
Cuối thế kỷ 18
Bao lam, hoành phi, câu đối
Gỗ sơn son thếp vàng
Thế kỷ 19
Chuông đồng cổ
Đồng
Năm 1838
Những giá trị nghệ thuật đặc sắc
Hệ thống bao lam, hoành phi, câu đối tại chùa Hưng Thiện được chạm lộng với các đề tài tứ linh (long, ly, quy, phượng), tứ quý (mai, lan, cúc, trúc) mang tính biểu tượng sâu sắc. Các đường nét chạm khắc mềm mại, uyển chuyển, thể hiện tài năng của các nghệ nhân làng mộc xưa.
Lễ hội và sinh hoạt Phật giáo tại chùa Hưng Thiện
Chùa Hưng Thiện tổ chức đầy đủ các ngày lễ lớn của Phật giáo: Phật đản (15/4 âm lịch), Vu Lan (15/7 âm lịch), Tết Nguyên Đán. Ngoài ra, vào ngày rằm và mùng một hàng tháng, chùa thu hút đông đảo Phật tử đến dâng hương, tụng kinh.
Lễ cúng bà Cửu Thiên Huyền Nữ
Một nét đặc biệt tại chùa Hưng Thiện là tín ngưỡng thờ Mẫu, cụ thể là bà Cửu Thiên Huyền Nữ. Hàng năm vào ngày 9/9 âm lịch, chùa tổ chức lễ cúng bà với nghi thức truyền thống, thu hút không chỉ Phật tử mà cả người dân lân cận.
Hướng dẫn tham quan chùa Hưng Thiện
Giờ mở cửa và lưu ý
Chùa mở cửa hàng ngày từ 6h00 đến 19h30 (kể cả ngày lễ, Tết).
Không mất vé vào cửa, khách tham quan có thể tự do đi lại nhưng cần giữ trật tự.
Nội quy: ăn mặc lịch sự, không nói chuyện ồn ào, không hút thuốc, không sờ vào tượng và đồ thờ.
Chùa nổi bật với kiến trúc gỗ cổ hơn 250 năm, hệ thống tượng Phật bằng gỗ tinh xảo và là di tích cấp quốc gia từ năm 1997.
Chùa Hưng Thiện thuộc phái Phật giáo nào?
Chùa thuộc Phật giáo Bắc tông, thờ Phật Thích Ca và các vị Bồ Tát, ngoài ra còn thờ Mẫu Cửu Thiên Huyền Nữ.
Thời gian thích hợp nhất để tham quan chùa Hưng Thiện?
Buổi sáng từ 7h đến 10h hoặc buổi chiều từ 14h đến 17h. Tránh các ngày lễ lớn (Phật đản, Vu Lan) nếu muốn không gian yên tĩnh.
Địa chỉ chính xác của chùa Hưng Thiện?
43/2 Nguyễn Văn Đậu, phường 6, quận Bình Thạnh, TP.HCM.
Không cần thiết cho khách lẻ, nhưng với đoàn đông (trên 20 người) nên liên hệ trước để sắp xếp nơi để xe và nghe thuyết minh.
Kết luận
Chùa Hưng Thiện không chỉ là một điểm đến tâm linh mà còn là bảo tàng sống động về kiến trúc và điêu khắc gỗ cổ Việt Nam. Với lịch sử hơn hai thế kỷ, ngôi chùa mang trong mình những giá trị văn hóa đặc sắc, xứng đáng là điểm dừng chân cho bất kỳ ai yêu thích tìm hiểu Phật giáo và di sản dân tộc. Dù bạn là Phật tử, nhà nghiên cứu hay du khách tò mò, một lần ghé thăm chùa Hưng Thiện chắc chắn sẽ để lại nhiều ấn tượng sâu sắc. Hãy lên kế hoạch ngay để khám phá ngôi cổ tự giữa lòng Sài Gòn này.
