Nằm ẩn mình dưới chân núi Bài Thơ hùng vĩ thuộc thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh, chùa Hưng Long là một trong những ngôi chùa cổ kính và linh thiêng bậc nhất khu vực Đông Bắc. Mang trong mình bề dày lịch sử gần 200 năm, chùa không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng của người dân địa phương mà còn là điểm đến văn hóa tâm lý thu hút đông đảo du khách thập phương. Với kiến trúc độc đáo và không gian thanh tịnh, chùa Hưng Long là điểm dừng chân lý tưởng cho những ai tìm kiếm sự bình yên trong tâm hồn.
Chùa Hưng Long tọa lạc tại phường Hưng Long, thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh. Ngôi chùa có tên chữ là “Hưng Long Tự” được xây dựng từ năm 1840 dưới triều vua Thiệu Trị nhà Nguyễn. Ban đầu chùa chỉ là một am nhỏ do các thiền sư dựng lên để tu hành. Trải qua nhiều lần trùng tu, đặc biệt là vào năm 1997, chùa Hưng Long được xây dựng lại với quy mô lớn hơn nhưng vẫn giữ được nét kiến trúc cổ truyền đặc trưng.
Chùa nằm ở vị trí đắc địa theo quan niệm phong thủy: tựa lưng vào núi, mặt hướng ra vịnh Hạ Long xanh biếc. Không gian thoáng đãng, tĩnh lặng, thoảng mùi trầm hương và tiếng chuông chùa ngân vang tạo nên bầu không khí thiêng liêng khó tả. Đây là nơi lui tới thường xuyên của Phật tử và người dân địa phương vào các dịp rằm, mùng một hay các ngày lễ Phật giáo lớn.
Lịch sử hình thành và quá trình phát triển của chùa Hưng Long
Nguồn gốc ra đời
Theo các tư liệu lịch sử còn lưu giữ tại chùa, chùa Hưng Long được khởi dựng vào năm 1840 bởi Thiền sư Chân Nguyên. Lúc bấy giờ, vùng đất Hạ Long còn là vùng ven biển hoang sơ, dân cư thưa thớt. Nhà sư đã chọn một thế đất đẹp dưới chân núi để dựng thảo am, tu hành và giảng dạy Phật pháp cho dân làng.
Đến năm 1885, trong kháng chiến chống thực dân Pháp, chùa bị hư hại nặng do chiến tranh. Mãi đến đầu thế kỷ 20, chùa được trùng tu lại với quy mô khiêm tốn. Năm 1947, chùa một lần nữa bị thiêu rụi trong cuộc kháng chiến chống Pháp. Sau năm 1954, chùa được dựng lại bằng tranh tre vách đất tạm thời.
Năm 1997 – 2000: Đợt trùng tu lớn nhất trong lịch sử chùa. Chùa được xây dựng kiên cố bằng bê tông cốt thép nhưng vẫn giữ phong cách kiến trúc chùa truyền thống Bắc Bộ với mái cong lợp ngói mũi hài. Công trình bao gồm tam quan, chính điện, nhà tổ, nhà khách và khu vườn tháp.
Năm 2015: Tu bổ nội thất, tôn tạo các pho tượng Phật và thay mới hệ thống cửa gỗ lim.
Năm 2023: Hoàn thiện khuôn viên sân vườn, xây thêm tượng đài Quan Thế Âm Bồ Tát và hồ phóng sinh.
Hiện nay, chùa Hưng Long là một trong những cơ sở thờ tự Phật giáo lớn nhất trên địa bàn thành phố Hạ Long, thu hút hàng nghìn lượt khách thập phương mỗi năm.
Kiến trúc độc đáo tại chùa Hưng Long
Mặt bằng tổng thể và bố cục
Chùa Hưng Long được xây dựng theo kiểu “tiền Phật hậu Tổ”, nghĩa là phía trước thờ Phật, phía sau thờ các vị tổ sư. Khuôn viên chùa rộng khoảng 5000m² bao gồm nhiều hạng mục công trình chính như:
Tam quan: Cổng chùa ba tầng mái cong, uy nghi với hai câu đối chữ Hán nêu cao tinh thần Phật giáo.
Chính điện: Tòa nhà chính thờ Phật Thích Ca Mâu Ni, Phật A Di Đà, và Bồ Tát Quan Thế Âm. Nội điện được trang trí hoa văn tinh xảo với các bức phù điêu kể về cuộc đời đức Phật.
Nhà tổ: Nơi thờ các vị cao tăng từng trụ trì tại chùa. Bên trong có bàn thờ gia tiên của các dòng họ đã có công xây dựng chùa.
Tháp chuông và tượng Quan Âm: Tháp chuông cao 9 tầng nằm bên phải chính điện, bên trái là tượng Phật Bà Quan Âm bằng đá cao 5m.
Nét đặc sắc trong kiến trúc
Hạng mục
Đặc điểm nổi bật
Mái chùa
Lợp ngói mũi hài đỏ sậm, bờ nóc đắp hình lưỡng long chầu mặt nguyệt. Các góc mái cong vút hình đuôi phượng.
Hệ thống cột kèo
Gỗ lim lớn, chạm trổ hoa sen và rồng cuốn cực kỳ tinh xảo. Mỗi cột được đẽo từ một cây gỗ nguyên khối.
Cửa võng
Các cửa võng trong chính điện được chạm lộng ba lớp họa tiết tứ quý (tùng, cúc, trúc, mai) và hoa sen cách điệu.
Tượng Phật
Pho tượng Phật Thích Ca nhập Niết Bàn dài 7m được đúc bằng đồng thau, nặng khoảng 3 tấn – một trong những pho tượng lớn nhất Hạ Long.
Sân vườn
Bố trí cây xanh, hồ nước nhỏ, thả cá Koi và hoa sen. Không gian thoáng mát, nhiều góc check-in đẹp.
Điểm ấn tượng nhất là cách bố trí ánh sáng tự nhiên xuyên qua các ô cửa sổ gỗ tạo nên những mảng sáng tối huyền ảo bên trong chính điện, mang đến cảm giác gần gũi với cõi thiêng.
Các pho tượng và hiện vật quý giá
Chùa Hưng Long hiện lưu giữ nhiều cổ vật có giá trị lịch sử và nghệ thuật. Nổi bật nhất là bộ tượng Tam Thế Phật bằng đồng được đúc vào năm 1902, cao 1,2m mỗi pho. Bên cạnh đó, chùa còn có:
Quả chuông đồng lớn: Đúc năm 1930, đường kính 0,8m, nặng 400kg, trên thân khắc bài minh ca ngợi Phật pháp.
Bộ kinh Phật cổ: Gồm 24 cuốn kinh Lăng Nghiêm chép tay từ thế kỷ 19, được bảo quản trong tủ kính.
Hoành phi câu đối: Nhiều bức hoành phi gỗ sơn son thếp vàng từ thời Nguyễn, nội dung ca ngợi Phật pháp và quê hương.
Tượng Thánh Mẫu Liễu Hạnh: Thờ tại gian bên trái chính điện – thể hiện tín ngưỡng thờ Mẫu hòa quyện với Phật giáo.
Chính những hiện vật này đã làm nên giá trị văn hóa đặc sắc cho ngôi chùa, thu hút các nhà nghiên cứu và người yêu di sản tìm đến chiêm bái.
Lợi ích tâm linh khi tham quan chùa Hưng Long
Không gian thanh tịnh cho tâm hồn
Khi đặt chân đến chùa Hưng Long, du khách sẽ cảm nhận được ngay sự bình yên lạ thường. Tiếng gió thổi qua vòm cây cổ thụ hòa cùng tiếng chuông chùa ngân vọng giúp xua tan bao muộn phiền, lo lắng thường nhật. Nhiều người đến đây để tìm lại sự cân bằng trong cuộc sống, ngồi thiền dưới gốc bồ đề hay thả hồn theo làn khói hương trầm.
Cầu an, cầu duyên
Người dân địa phương thường đến chùa vào ngày rằm và mùng một để cầu bình an cho gia đình, sức khỏe dồi dào. Đặc biệt, nhiều bạn trẻ đến chùa Hưng Long cầu duyên lành, cầu tình duyên may mắn. Theo truyền miệng, những ai thành tâm cầu nguyện tại chùa thường gặp được nhiều điều thuận lợi trong tình cảm và công việc.
Tham gia các khóa tu
Chùa thường xuyên tổ chức các khóa tu ngắn ngày dành cho Phật tử và người có thiện duyên. Với chương trình như tu niệm Phật, nghe pháp thoại, hay tọa thiền, du khách có cơ hội tìm hiểu sâu hơn về giáo lý Phật giáo và thực hành thiền định. Các khóa tu thường diễn ra vào cuối tuần hoặc các ngày lễ lớn như Phật Đản, Vu Lan.
Hướng dẫn chi tiết tham quan chùa Hưng Long
Di chuyển đến chùa
Chùa Hưng Long nằm ở trung tâm thành phố Hạ Long, cách cầu Bài Thơ khoảng 2km, rất dễ di chuyển. Các phương tiện phổ biến:
Phương tiện
Ghi chú
Xe máy, ô tô riêng
Đường vào chùa rộng rãi, có bãi đỗ xe miễn phí. Theo Google Maps: nhập “Chùa Hưng Long Hạ Long”.
Xe buýt
Tuyến 02 (Bến xe Hạ Long – Cẩm Phả) dừng gần chùa, cách 300m.
Taxi
Phổ biến với du khách ở xa. Từ trung tâm thành phố chỉ mất 15 phút.
Nhìn chung, chùa Hưng Long nổi trội về giá trị lịch sử lâu đời và sự bảo tồn nguyên vẹn các hiện vật cổ. Đây là địa chỉ thích hợp cho du khách muốn tìm hiểu Phật giáo xứ Quảng Ninh một cách chân thực nhất.
Sai lầm thường gặp khi đi lễ chùa Hưng Long và cách tránh
Mặc trang phục không phù hợp
Nhiều du khách đến chùa nhưng chưa nắm rõ quy tắc trang phục. Mặc quần ngắn, áo hở hang, đi dép lê khi vào chính điện là không phù hợp. Cách tránh: mặc quần dài, áo có tay, đi giày hoặc dép kín. Nếu vô tình mặc sai, có thể mượn áo tràng tại chùa.
Chụp ảnh thiếu tôn nghiêm
Sử dụng flash khi chụp tượng Phật, đứng quay lưng vào bàn thờ, hoặc chụp ảnh selfie quá nhiều trong chính điện gây mất trật tự. Cách tránh: tắt flash, đứng nghiêm trang, không làm ồn. Xin phép nhà chùa nếu muốn chụp ảnh nghệ thuật.
Xả rác và vứt tiền lẻ bừa bãi
Một số người có thói quen vứt tiền lẻ vào các hòm công đức hoặc đặt trên ban thờ một cách bừa bãi. Cách tránh: bỏ tiền từ từ, tránh tung tóe. Rác phải bỏ đúng thùng. Giữ gìn vệ sinh khuôn viên chùa là thể hiện lòng tôn kính.
Không tìm hiểu trước về văn hóa chùa
Đến chùa nhưng không biết cách lễ lạy, thắp hương đúng số lượng, hay vô tình phạm điều kỵ. Cách tránh: dành chút thời gian tìm hiểu nghi thức cơ bản. Thông thường, thắp 1 hoặc 3 nén hương, lạy 3 lạy, không nên cắm hương vào bát hương quá nhiều.
Lưu ý quan trọng khi đến chùa Hưng Long
Thời gian lý tưởng để tham quan: Sáng sớm (6h – 8h) hoặc chiều mát (15h – 17h) để tránh nắng nóng và đông người. Dịp Tết Nguyên Đán và lễ Phật Đản (15/4 Âm lịch) là thời điểm chùa đông nhất.
Đồ lễ mang theo: Hoa tươi, quả chín, hương trầm. Tránh vàng mã, đồ mặn vì chùa thuần tịnh.
Giữ yên lặng: Không nói chuyện to, cười đùa, bật nhạc trong khu vực thờ tự.
Ăn chay: Nếu tham gia khóa tu, nhà chùa có cung cấp suất ăn chay miễn phí hoặc có quán ăn chay gần cổng chùa.
Chùa thờ Phật Thích Ca Mâu Ni làm chính, cùng với các chư Phật, Bồ Tát và chư vị tổ sư. Ngoài ra, chùa có thờ Mẫu Liễu Hạnh trong tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt.
Chùa Hưng Long có gì đặc biệt so với các chùa khác?
Điểm đặc biệt là kiến trúc chùa cổ được bảo tồn gần như nguyên vẹn từ thế kỷ 19, cùng với pho tượng Phật Niết Bàn lớn bằng đồng và hệ thống cổ vật phong phú. Chùa có vị trí đắc địa gần vịnh Hạ Long, tạo không gian linh thiêng hài hòa với thiên nhiên.
Đi chùa Hưng Long có cần ăn mặc gì không?
Có. Cần ăn mặc lịch sự, kín đáo. Không mặc quần short, váy ngắn trên đầu gối, áo dây, hoặc trang phục hở hang. Nên mang giày kín để dễ đi lại.
Chùa Hưng Long có tổ chức lễ hội không?
Chùa có tổ chức các ngày lễ Phật giáo lớn trong năm như lễ Phật Đản (15/4 Âm lịch), lễ Vu Lan (15/7 Âm lịch), và lễ cầu an đầu năm. Vào dịp đầu xuân, chùa thường tổ chức lễ dâng sao giải hạn và niệm Phật cầu quốc thái dân an.
Chùa có cho ở lại qua đêm không?
Chùa Hưng Long không có cơ sở lưu trú dành cho khách thập phương. Tuy nhiên, nếu muốn tham gia khóa tu dài ngày, du khách có thể liên hệ trước với ban quản lý chùa để được sắp xếp.
Có một số quán nhỏ gần cổng chùa bán vòng tay, tượng Phật mini, sách kinh Phật và đồ chay. Giá cả phải chăng.
Kết luận
Chùa Hưng Long là một điểm đến tâm linh giàu giá trị lịch sử và văn hóa tại thành phố Hạ Long. Với kiến trúc cổ kính, không gian thanh tịnh và nhiều hiện vật quý hiếm, chùa xứng đáng là điểm dừng chân cho bất kỳ ai muốn tìm hiểu về Phật giáo Bắc Bộ hay đơn giản là tìm một nơi an yên giữa cuộc sống bộn bề. Hãy đến với chùa Hưng Long để chiêm bái, vãn cảnh và cảm nhận những giá trị tinh thần sâu sắc mà ngôi chùa trăm năm tuổi này mang lại. Chắc chắn bạn sẽ có những trải nghiệm khó quên và tìm thấy sự bình an trong tâm hồn.
